با تشکر از فهیمه عزیز  از خوانندگان و همراهان وبلاگمون که مطلب زیر را پیدا کرد و پیشنهاد داد و با نظر نویسندگان وبلاگ در اینجا قرار داده میشه.

نوشته از وبسایت پرتال فرهنگی اجتماعی پرشین پرشیا! و به قلم آقای رضا سرمدی است و منبعش جام جم آنلاین ذکر شده.

این نوشته صرفا نقل قول با ذکر منبع است و هرگونه قضاوتی در مورد مطالب و محتوای آن به عهده خود شماست.

 

لینک مطلب

http://www.persianpersia.com/lifestyle/ldetails.php?articleid=16230&parentid=53&catid=174

 

فرزندخوانده​ چشم​ انتظار​ آغوشی​ گرم/دغدغه پدرخوانده و مادرخوانده بودن


فرزندخوانده​ چشم​ انتظار​ آغوشی​ گرم/دغدغه پدرخوانده و مادرخوانده بودن

نگاهش در محوطه می چرخد، چشم هایش لابه لای قدو نیم قدهای بازیگوش پیچ وتاب می خورد، ناخواسته لبخند می زند، ناخواسته اخم می کند حتی گاهی از پشت نرده های فلزی به هیجان می آید، وقتی یکی از بچه ها حین بازی پایش سر می خورد، دلش هری می ریزد.

 

او را نگهبان ها خوب می شناسند، هفته ای چند روز به اینجا می آید، اوایل مانع ورودش می شدند ولی حالا می دانند​ او بی صدا می آید و بی صدا بیرون می رود، تنها تماشا می کند، در آرزوی روزی که آغوش مادرانه اش پذیرای فقط یکی از این کودکان بی سرپرست باشد.

هنوز خیلی از ما قانع نمی شویم، زیربار نمی رویم، مگر ممکن است​ کودک دیگری را پدری یا مادری کنیم اصلا لذت مادر شدن به طی دوران بارداری است، زیبایی پدر بودن به این است که مطمئن باشی این کودک از خون توست.

می گویند: «عذاب وجدان دارد اگر روزی از سر بی حوصلگی نهیبی به فرزندخوانده مان بزنیم، همه مدعی می شوند که یتیم آزاری کرده ایم.»

می گویند: «اگر بعد از چند سال که موهایمان را سپید کرده و دل هایمان را وابسته، گذاشت و رفت چه؟»، یا «اگر قوم و خویش اش سر رسیدند و هوایی اش کردند چه؟» یا «همه چیز به کنار​؛ اگر کسی پیدا شد و از دهانش در رفت و گفت من پدر یا مادر واقعی اش نیستم چه؟» و...

دغدغه پدرخوانده و مادرخوانده بودن کم نیست همان طور که کودکی را به فرزندی قبول کردن کار ساده ای نیست.

بنا بر تعریف، فرزندخواندگی عبارت است از اعطای سرپرستی کودکان بدون سرپرست شناخته شده تحت سرپرستی سازمان بهزیستی به خانواده های متقاضی که واجد شرایط قانون جاری حمایت از کودکان بی سرپرست باشند.

کودکانی به فرزندی سپرده خواهند شد که والدین یا جد پدری آنها​ شناخته شده نباشند. از طرف دیگر این کودکان باید تحت سرپرستی سازمان بهزیستی بوده، به عبارتی قبل از سپردن کودکان به فرزندی، این کودکان باید از طریق مراجع قضایی در اختیار سازمان بهزیستی قرار گیرند و مهم تر این که باید به خانواده هایی سپرده شوند که قانون تعیین کرده است.

معمولا همسرانی که کودکان یا نوجوانانی را به فرزندی می پذیرند، مسیر قانونی مشقت باری را طی می کنند تا صلاحیت خود را برای حضانت کودک ثابت کنند، مسیری که شاید خیلی از ما، به سلامت از آن عبور نکنیم و در میانه راه انصراف دهیم، ولی آنها که مصرند و سرانجام برای پدر یا مادر خواندگی تائید می شوند، همچنان با یک دغدغه اساسی روبه رو هستند و آن نحوه ارتباط با فرزندخوانده ها و تربیت صحیح آنهاست.

 

● غریبه ای در جمع ما

«شوهرم خیلی موافق نیست، ولی به اصرار من فعلا راضی شده، حاضر نیست بچه دیگری را بزرگ کند، حتی اگر به قیمت جدایی از من باشد! من هم از نفوذ اقوام و ریش سفیدهای فامیل استفاده کرده ام تا قانعش کنند، راستش مشکل ناباروری از همسرم است ولی او آمادگی پدرخوانده شدن را ندارد، می گوید که میلیون ها تومان خرج دارو و درمان نکرده که حالا بچه مردم را پدری کند!».

براساس آمارهای رسمی، حدود ۱۰ هزار کودک در مراکز بهزیستی کل کشور زندگی می کنند که ۸۵ درصد آنان بدسرپرست هستند؛ یعنی صاحب پدر و مادر یا یکی از این دو هستند، اما به دلایلی مثل اعتیاد یا حبس والدین به بهزیستی سپرده شده اند.

از این میان، فقط ۱۵ درصد کودکان بی سرپرستی هستند که معمولا به همسران بدون فرزند سپرده می شوند.

 با این که تعداد این کودکان چندان زیاد نیست، اما هنوز بسیاری از خانواده های بدون فرزند یا حاضر به فرزندخواندگی این کودکان نیستند یا اگر هم این آمادگی و اشتیاق در آنها باشد، با رفتارهای نادرست، رویه تربیت فرزندخوانده ها را مختل می کنند.

نیلوفر صاحب جم، از متقاضیان فرزندخواندگی است که بعد از ۱۳ سال تلاش برای فرزندآوری برای مادر شدن به قول خودش لحظه شماری می کند، اما همچنان مهم ترین مانع، همسر اوست.

 دیگری سمیه آرمان است که به تنهایی مراحل قضایی فرآیند فرزندخواندگی را می گذراند، همسر و خانواده همسرش از این کار رضایت چندانی ندارند.

یوسف ـ م هم با وجودی که همسرش در باروری مشکل دارد و عاشقانه او را دوست دارد به خاطر همسرش اصرار دارد​ کودکی را از پرورشگاه به فرزندی بپذیرند، اما همسرش هنوز قانع نشده است.

 به گفته یکی از کارکنان شیرخوارگاه آمنه، خیلی از زنان و مردانی که با فرزندخواندگی مشکل دارند​ یا هنوز مردد هستند، با ورود به مراکز بهزیستی محبت این بچه ها به دلشان می افتد و برای پذیرفتن این کودکان مشتاق می شوند.


● محبت یا ترحم؟

 اتاقی پر از اسباب بازی، لباس های رنگارنگ، خوراکی های خوشمزه و... اینجا اتاق زهرا دختر ۱۲ ساله ای است که از دوران نوزادی از طرف پدری که در بازار حجره دارد و مادری خانه دار به فرزندی پذیرفته شد. پدر و مادرخوانده مطیع مطلق هستند و گوش به فرمان زهرا دارند.

وقتی زهرا شیطنت می کند، این ذهنیت که کودکی یتیم است، راه والدین را بر هر نهیب و تنبیهی می بندد ، محبت بیش از اندازه والدین زهرا از او نوجوانی لوس وابسته ساخته است.

بسیاری از پدر و مادرخوانده ها تفاوت ترحم و دلسوزی و محبت را در تربیت کودک نمی دانند و شاید به دلیل فشار روانی ناشی از امانتداری برخورد یا رفتار قاطعی با کودک ندارند. توران ولی مراد، دبیر ائتلاف اسلامی زنان در گفت وگو با فارس توضیح داد: «یکی از مهم ترین مسائلی که در همه خانواده ها به​خصوص​ خانواده هایی که سرپرستی فرزندی را قبول می کنند مطرح است، نوع تربیت فرزند است.

کثرت و گستردگی وسایل ارتباط جمعی در نحوه و چگونگی تربیت فرزندان بخصوص در مورد فردی که به عنوان فرزندخوانده وارد خانواده ای شده است، بسیار تاثیرگذار است.»

وی بیشتر مشکلات خانواده ها را به نوع ارتباط والدین با یکدیگر بیان کرد و افزود: «اگر روابط والدین با یکدیگر روابط خوب و عاطفی باشد ، این والدین در تربیت و شکوفایی استعدادهای فرزندشان موثرتر هستند.»

ولی مراد تصریح کرد: «پایبندی به ارزش های اخلاقی و نهادینه شدن این ارزش ها در خانواده ها در تربیت فرزند برای حضور در اجتماع بسیار موثر است. رفتارهای نامناسب همچنین ایجاد تنش در خانواده در نوع برخورد فرزندخوانده با والدین و محیط بیرون تاثیر گذاشته و ممکن است مشکلاتی را برای فرزندخوانده در آینده ایجاد کند.»

 

● این روش ها را به​کار ببندید​

اگر از این که کودکتان بفهمد شما پدر یا مادر واقعی او نیستید و از واکنش های غیرمنتظره او نسبت به این واقعیت نگرانید، می توانید از این راهکارها استفاده کنید:

ـ هرگز واقعیت را از فرزندخوانده تان پنهان نکنید تا روزی او واقعیت را از زبان افراد غریبه بشنود.

ـ واقعیت را کم کم به او بگویید تا برایش قابل هضم باشد.

ـ تا دوازده سالگی او باید واقعیت کامل را بداند پس ابتدا به صورت ساده و هر چه سن کودک بالاتر می رود جدی تر با او صحبت کنیم.

ـ او شاید اندکی پرخاشگر شود، به او حق بدهیم و چندان در احساساتش دخالت نکنیم.

ـ اگر تغییر رفتار کودک حاد بود می توانیم با یک مشاور حرفه ای مشورت کنیم.

ـ قضیه فرزندخواندگی را مثبت و طبیعی نشان دهید، این خیلی مهم است که از اول واکنش ها و گفت وگوهای ما پیرامون فرزندخواندگی مثبت باشد چون کودک ما به این حس مثبت بودن قضیه اعتماد کامل پیدا می کند، برای این کار می توانید از زندگی افراد بزرگی مثل ارسطو یا استیو جابز که فرزندخوانده بوده اند برای او بگویید یا از داستان های شیرین و افراد بزرگ تاریخ که مسائلی مشابه او داشته اند کمک بگیرید تا ذهنیت منفی کودک را اصلاح کنید.

ـ هیچ وقت چهره پدر و مادر واقعی او را بد جلوه ندهیم، نگوییم: پدرت معتاد بود، مادرت زن خوبی نبود و...

ـ هنگامی که کودکمان را برای موفقیتی تحسین می کنیم به او یادآوری کنیم که مطمئنا پدر و مادر واقعی او هم الان به او افتخار می کنند.

ـ به او یاد بدهیم که اسرار زندگی اش را نزد هر کس بیان نکند و هر کس در زندگی رازی دارد که باید در سینه حفظ کند.

 

● چگونه دلش را به دست آوریم؟

شما در ماه ها یا حتی در سال اول زندگی نباید انتظار داشته باشید بچه ها رابطه خوبی با شما داشته باشند. آنها گمان می کنند شما قصد دارید جای مادر یا پدرشان را بگیرید.

چه قبل و چه بعد از پذیرش رسمی کودک، از حمایت همه جانبه او دریغ نکنید. این چیزی است که می تواند وجه تمایز شما با والدین حقیقی باشد پس اجازه دهید این وجه تمایز، خود را تقویت کند.

هیچ کس از شما نمی پذیرد و یا به درستی درک نخواهد کرد که بزرگ کردن این بچه ها از فرزندان واقعی سخت تر است پس وقت خود را صرف فهماندن این موضوع به دیگران نکنید و تنها به دنبال روش و راه حل مخصوص خانواده خود باشید.

یکی از این راهکارها لمس کردن کودک، نوازش او و برقراری ارتباط چشمی با اوست. کودکی که در پرورشگاه بوده به چنین ارتباط عاطفی بشدت نیاز دارد.

به او مسوولیت بدهید تا بداند وجودش برایتان ضروری است. برای افزایش ظرفیت کودک در توجه به دیگران در خانه وظایفی را به او محول کنید.

برای مثال، اگر بیمار هستید یا آسیب دیده اید، نقش پرستار یا دکتر را به او واگذار کنید. او می تواند چسب زخم را روی زخمتان قرار دهد یا به آرام کردن شما کمک کند. حسی که از کمک کردن به دیگران در او ایجاد می شود، به او احساس مفید بودن اعطا می کند.

به هر حال کسانی که نقش پدر یا مادر خوانده را می پذیرند باید بدانند که مسئولیت آنها از زمانی که بچه دار می شدند دشوارتر و حساس تر است.


● تو مادر من نیستی

«تو مامان واقعی من نیستی»، «بابای واقعی من کیه؟» شنیدن این جملات برای خیلی از والدینی که نقش خود را فداکارانه در قالب پدر یا مادرخوانده تعریف کرده اند و عاشقانه جوانی شان را برای فرزندان بی سرپرست صرف کرده اند، چیزی شبیه کابوس است.

محترم، مادرخوانده زهرا چنین تعبیر می کند. او مادرخوانده زهراست، همان زهرایی که این روزها در رفاه کامل است و به ذهنش هم نمی رسد​ محترم و غلامحسین، مادر و پدر واقعی او نیستند.

وقتی از محترم خانم می پرسم اگر زهرا حقیقت را بفهمد چه می کنید؟ سریع می گوید:«نه خدا نکند، من می میرم!» غلامحسین هم اعتقاد دارد برای زهرا دانستن این حقیقت خیلی زود است.

اما گویا روان شناسان با این دو موافق نیستند. برخی شان عقیده دارند​ به طور معمول در نوجوانی، کنجکاوی حل نشده ای درباره اصل و نسب، زندگی فرزندخوانده ها را آشفته می کند. برخی از آنها به سختی می توانند قبول کنند ​شاید هرگز والدین تنی خود را نبینند.

برخی دیگر نیز نگران هستند ​ اگر والدین آنها پیدا شوند چه کاری خواهند کرد. با این حال، تصمیم به یافتن والدین تنی، به طور معمول تا اوایل بزرگسالی، زمان ازدواج یا بچه دار شدن به تعویق می افتد.

ممکن است این سوال به ذهن متبادر شود ​ اگر قرار باشد فرزندخوانده ها همیشه به دنبال اصل و نسب خود بگردند، احتمال ناسازگاری در خانواده افزایش پیدا نمی کند؟ واقعیت این است که اغلب فرزندخوانده ها با وجود نگرانی درباره اصل و نسب در بزرگسالی خوب سازگار می شوند و اگر والدین اختیار شده این فرزندخوانده ها به آنها کمک کنند تا از میراث خود در کودکی باخبر شوند به طور عمده هویتی را پرورش می دهند که آمیزه ای از پیشینه تولد و تربیت آنهاست.

واقعیت این است که هنوز درباره این که چطور و در چه سنی به فرزندخوانده واقعیت گفته شود وجود ندارد، اما از برخی مقالات تخصصی روان شناسان این گونه فهمیده می شود که اگرچه باید برای طرح واقعیت از راهکارهای مناسب استفاده کرد، اما کتمان واقعیت به هیچ وجه از سوی متخصصان تائید نمی شود و در هیچ سنی نباید به کودک دروغ گفت.

کودکان بسیار خردسال، یارای آن را ندارند تا به درستی تفاوت میان فرزندخواندگی و تولد در یک خانواده را درک کنند. از این رو​ با اطلاعات اندکی قانع می شوند.

کودکان سه ساله، پرسش های دشواری نمی پرسند و پدر و مادر می توانند به آنها به عنوان تمرینی برای سوالات پیچیده تر که بعدها پیش خواهد آمد، توجه کنند.

بهتر است به کودک این گونه گفته شود که: «این پدر و مادر خیلی بچه دوست داشتند، ولی نمی توانستد بچه ای داشته باشند، والدین واقعی ات هم قادر نبودند از هیچ کودکی مراقبت نمایند، از این رو تو آمدی تا با ما زندگی کنی.»

کودک پیش دبستانی، دلش می خواهد بداند که از کجا آمده، چگونه بزرگ شده است و... وی ممکن است اصرار کند تا شما داستانی را بازگو کنید تا بتواند بارها و بارها عشق حضور خود را در خانواده تجربه کند.

کودک در حدود شش سالگی شروع به ابراز کنجکاوی راجع به تولدش می کند. پرسش هایی چون «بچه از کجا می آید؟» به عمل می آورد و شاید والدین بارها داستانی را تکرار کنند. در هر صورت، بچه هایی که در این سن و سال​هستند، احتیاج فراوانی به این دارند تا به آنها ثابت شود ​ مرتکب کوچک ترین اشتباهی نشده اند و فرزندخواندگی جرم نیست.

چنانچه پدر و مادر، عکس، نامه، یا کارت هایی از والدین حقیقی کودک دارند، می توانند آنها را با کودکشان در میان گذارند. اگر کودک بپرسد که چرا پدر و مادرش نتوانسته اند از او مراقبت نمایند، سعی کنید چنین پاسخ دهید: «آنها نمی دانستند که باید چطور پدر و مادری باشند.»

کودکان در این سنین درک آشکارتری از رابطه خونی دارند، ولی نظام قانونی فرزندخواندگی به طور دائم را درنمی یابند. از همین رو بلافاصله از این که نکند پدر و مادر واقعی به سراغشان بیایند تا آنان را با خود ببرند، احساس ناامنی می کنند.

امکان دارد فرزندخوانده ما در این دوره سنی وارد مرحله طبیعی افسردگی شود. پدر و مادر باید کودک را در ابراز احساسات شجاع کنند و به وی یاد آور شوند که احساس ناراحتی و کنجکاوی اش درباره والدین حقیقی اش به کلی طبیعی است، لیکن هم اکنون آنها خانواده او شمرده می شوند و بالاخره زمانی که کودکان به سنین ۱۲، ۱۳ سالگی می رسند، درک بهتری در مورد فرزندخواندگی می یابند به هر حال، آنان همچنان سرگرم مبارزه با پرسش های درونی شان راجع به «هویت» هستند و از این رو، مساله «چه کسی هستم؟» پیچیده تر می گردد.

نوجوانی شروع به بررسی می کند تا پی ببرد فرزندخواندگی تا چه حد به زندگی او شکل داده است.

برای برخی این گونه به نظر می آید که باعث تمامی مشکلات همین فرزندخوانده شدن است و امکان دارد به فکر بازگشت به نزد والدین حقیقی شان باشند تا گره کور مشکلات شان گشوده شود. هر چه رخ دهد پدر و مادر قانونی باید عشق و پشتیبانی خود را ابراز کنند تا کودک احساس آسایش کند. نوجوانان باید خودشان جواب پرسش هایشان را یافته و با این چالش درونی کنار بیایند.

در چنین شرایطی یک مادرخوانده ممکن است فکر کند که: «آیا او دارد مرا از مادری ساقط می کند؟» در حالی که یک نوجوان به این می اندیشد که «اگر عدم وابستگی خودم را ابراز دارم، آیا آنها باز هم مرا به عنوان عضو خانواده می پذیرند؟»

 

● فرزندخواندگی چرا؟

آقا و خانم هداوند، همسایه دیوار به دیوار ما هستند، با وجود گذشت ۱۸ سال از زندگی مشترک هنوز بچه دار نشده اند و با وجودی که اعتقادات مذهبی قوی ای دارند و در انجام کار خیر پیشقدم هستند، در پذیرش فرزندخوانده راغب نیستند

آنها کمتر در مورد علت این نبود اشتیاق حرف می زنند، اما به نظر می رسد​ آنها هنوز علت و ضرورت فرزندخواندگی را نمی دانند. یکی از علت هایی که ما را ترغیب می کند​ از بچه ها مراقبت کنیم دلیل عقلانی برای سرمایه گذاری در دوران کهنسالی است.

ما اگر می خواهیم مادرخوانده یا پدرخوانده خوبی باشیم، باید از نظر عقلی به این باور برسیم که محبت های ما در حق بچه ها، از بین نمی رود و ما دست به یک سرمایه گذاری عظیم زده ایم.

از سوی دیگر این بچه ها اگر به خوبی تربیت شوند، به فرزندانی صالح تبدیل خواهند شد که به زندگی ما رنگ ​ جدیدی خواهند داد، این کار نه تنها پاداش این دنیا را دارد که مورد رضای خداوند است و پاداش ابدی خواهد داشت.

براساس آخرین آمار انجمن علمی تخصصی باروری و ناباروری، در ایران ۱۳ تا ۱۸ درصد زوج ها نابارورند که متاسفانه عده زیادی از آنان هر سال به دلیل هزینه های بالای درمان و آزمایش های درمانی، عطای بچه دار شدن را به لقای آن می بخشند یا باقی زندگی مشترک را بدون فرزند سپری می کنند​ یا راهی مراکز بهزیستی می شوند، خوشبختانه با وجود سختگیری عده ای از همسران و مقاومت آنان در برابر فرزندخواندگی، آمار زوج های متقاضی برای پذیرش کودکان بهزیستی در جمع خود بیش از شمار کودکان واجد شرایط برای فرزندخوانده شدن است. به همین دلیل است که کارشناسان توصیه می کند تا همسران برای پذیرش فرزند دقت کنند

محبوبه راوندی، مشاور خانواده، از نبود آموزش زوج ها قبل از پذیرش کودکان انتقاد می کند و می گوید: «برخی خانواده ها فقط به دلیل فشار جامعه یا خانواده هایشان به پذیرش فرزند روی می آورند. آنها می ترسند که از طرف دوستان و آشنایان انگ بخورند، از واژه هایی مثل عقیم یا اجاق کور می ترسند، به مراکز بهزیستی پناه می آورند، در حالی که هیچ وقت آن بچه را به عنوان فرزند واقعی قبول ندارند.»

وی از پرونده ای حرف می زند که براساس آن، سال گذشته زن و شوهری برای مشاوره به او مراجعه کردند و در آستانه طلاق قرار داشتند.

به گفته او از زمان پذیرش فرزند، رابطه عاشقانه این دو رو به تیرگی رفت و مشاجرات و اختلاف نظرشان بیشتر شد، چون هیچ کدام نمی دانستند​ پدر و مادرخوانده شدن شرایط و مهارتی نیاز دارد که آنها فاقد آن بودند.

یکی از مهارت های لازم برای زوج ها این است که بدانند چه کودکی را به فرزندی بپذیرند. بهترین سن پذیرش کودکان به عنوان فرزند، پیش از شش ماهگی یا پس از سه یا چهار سالگی است.

دکتر فربد فدایی، روانپزشک، بدترین سن پذیرش فرزندخوانده ها را یک تا سه سالگی عنوان می کند و درباره دلایل آن این طور توضیح می دهد: «تا پیش از شش ماهگی، وابستگی های عاطفی کودک به صورت پایدار و آگاهانه هنوز شکل نگرفته است، بنابراین پدر یا مادرخوانده می تواند به آسانی وابستگی عاطفی کودک را به سوی خود جلب کند، در یک تا سه سالگی وابستگی عاطفی کودک پایدار شده است بنابراین جدا کردن او از یک محیط عاطفی و ورود آن به یک محیط دیگر با مشکلات زیادی همراه است، پس از سه یا چهار سالگی، کودک نسبتا درک واقع بینانه ای نسبت به جدا شدن از وابستگی های عاطفی سابق و دلبستگی های عاطفی جدید دارد.»


● به کودکان انگ نزنیم

کودکان بی سرپرست به دلیل این که به دور از خانواده بزرگ می شوند با خلأ عاطفی روبه رو هستند، کمبود محبت باعث می شود با وجود مخالفت ظاهری خیلی زود به پدر و مادرخوانده خود وابسته شود، بنابراین نباید به جرم داشتن پدر یا مادری که احتمالا سوءاخلاق و پیشینه داشته اند، کودک را از خود راند. تاکید بیش از حد بر اصل و نسب کودک از سوی برخی همسران باعث می شود که عده زیادی از کودکان بی سرپرست بدون ارتکاب هیچ خلافی، همچنان تشنه محبت خانواده بمانند.

   رضا سرمدی

 
 

گردآوری و تنظیم:گروه سبک زندگی پرشین پرشیا

www.persianpersia.com/lifestyle

 

منبع: جام جم آنلاین